หนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ฉบับที่ 21,186 วันที่ 15 ตุลาคม 2550 เครือข่ายสหวิทยาการฯ คลังสมองพัฒนาประเทศ         ราชบัณฑิตยสถาน องค์กรแห่งภูมิปัญญาและวิทยาการของชาติ จัดตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติฉบับแรก คือ พระราชบัญญัติว่าด้วยราชบัณฑิตยสถาน พุทธศักราช 2476 แทนราชบัณฑิตยสภาที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2469 สภาผู้แทนราษฎร ได้มีมติให้ผ่านร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวเมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2476 และมีพระบรมราชโองการประกาศใช้ในวันเดียวกันนั้น จึงถือเอา วันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2476 เป็นวันสถาปนาราชบัณฑิตยสถาน         เนื่องในโอกาสสำคัญที่ราชบัณฑิตยสถานสถาปนาครบ 70 ปี เมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2547 ราชบัณฑิตกลุ่มหนึ่งมีแนวคิดว่า นอกจากภารกิจในด้านภาษาแล้ว ราชบัณฑิตยสถานควรปฏิบัติภารกิจสำคัญอีกประการหนึ่ง คือ ภารกิจในการติดต่อแลกเปลี่ยนความรู้และประสานงานทางวิชาการกับนักวิชาการ ตลอดจนองค์การปราชญ์และสถาบันทางวิชาการอื่นๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ จึงมีดำริจัดทำ "โครงการจัดตั้งเครือข่ายสหวิทยาการแห่งราชบัณฑิตยสถาน" ขึ้น โดยมีคณะกรรมการสหวิทยาการเพื่อการวิจัยและพัฒนาเป็นผู้รับผิดชอบโครงการ ประกอบด้วย ประธานคณะกรรมการ คือ ศ.นพ. ยงยุทธ วัชรดุลย์ ราชบัณฑิต คณะกรรมการ ได้แก่ ศ.ดร. สันทัด โรจนสุนทร ราชบัณฑิต, ดร. โสภา ชูพิกุลชัย ชปีลมันน์ ราชบัณฑิต เป็นต้น         วัตถุประสงค์สำคัญในการจัดตั้งเครือข่ายสหวิทยาการฯ ก็เพื่อรวบรวมนักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิสาขาต่างๆ ให้มีโอกาสได้ร่วมกันทำงานด้านการวิจัยและพัฒนาเพื่อแก้ไขปัญหาของประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัญหาที่เป็นวาระของชาติ ทั้งนี้เพื่อจะได้นำองค์ความรู้ในแต่ละศาสตร์มาบูรณาการให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศชาติ ตลอดจนเป็นศูนย์กลางประสานงานและเผยแพร่ผลงานของเครือข่ายสหวิทยาการฯ         การดำเนินงานตามโครงการที่กล่าวมาข้างต้นต้องการความสมานฉันท์และความร่วมมือจากองค์การและหน่วยงานตลอดจนผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาต่างๆ คณะกรรมการสหวิทยาการเพื่อการวิจัยและพัฒนาจึงได้ขอพระราชทานพระราชานุญาตเข้าเฝ้าฯ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อวันที่ 31 มกราคม 2550 เพื่อกราบบังคมทูลเรื่องโครงการจัดตั้งเครือข่ายสหวิทยาการแห่งราชบัณฑิตยสถาน โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทานพระราชวโรกาสให้คณะกรรมการเข้าเฝ้าฯ และพระราชทานแนวพระราชดำริแก่คณะกรรมการว่า ปัจจุบันการทำงานทุกอย่างล้วนเป็นสหวิทยาการทั้งสิ้น และตรัสว่า อย่าเสียใจหรือหมดกำลังใจในการทำงานถ้ามีผู้ไม่เห็นด้วย ให้ทำงานอย่างค่อยเป็นค่อยไป และในโอกาสนี้ทรงพระกรุณารับโครงการจัดตั้งเครือข่ายสหวิทยาการแห่งราชบัณฑิตยสถาน อยู่ในพระราชูปถัมภ์ ตั้งแต่วันที่ 31 พฤษภาคม 2550 ด้วย         ตลอดระยะเวลา 3 ปี ของการก่อตั้งเครือข่ายสหวิทยาการฯ ได้จัดกิจกรรมส่งเสริมการประสานงานแบบสหวิทยาการในรูปแบบต่างๆ เช่น การประชุมสัมมนาทางวิชาการในเรื่องที่เป็นปัญหาของประเทศ ซึ่งต้องการความร่วมมือจากนักวิชาการสาขาต่างๆ ตัวอย่างของกิจกรรมในรูปแบบสหวิทยาการ เช่น การสัมมนาทางวิชาการเรื่อง การใช้และดูแลเครื่องมือวิทยาศาสตร์ที่ซับซ้อนราคาแพง โดยพิจารณาเห็นว่า ปัญหาร่วมระหว่างนักวิทยาศาสตร์ไทยที่เห็นได้ชัดคือ ปัญหาเรื่องการขาดผู้เชี่ยวชาญในการดูแลรักษาเครื่องมือหรือให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการใช้เครื่องมือที่ทันสมัยมีราคาแพงในการทำงานวิจัย ดังนั้นในขั้นต้นจึงได้กำหนดให้จัดสัมมนาเกี่ยวกับความร่วมมือด้านวิศวกรรมศาสตร์และด้านแพทยศาสตร์ โดยเฉพาะการให้ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิคจากสาขาวิชาวิศวกรรมศาสตร์มาช่วยดูแล แนะนำ รวมทั้งซ่อมแซมเครื่องมือวิทยาศาสตร์ที่ราคาแพงซึ่งเกิดชำรุดเสียหายหรือมีปัญหาขัดข้องและไม่สามารถซ่อมแซมได้เอง ซึ่งจะเป็นการช่วยชาติประหยัดทั้งด้านพลังงานและค่าใช้จ่ายในการจ้างหรือนำผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศมาดูแลหรือบำรุงรักษาเครื่องมือดังกล่าว ผลจากการสัมมนาครั้งนั้นได้นำไปสู่ความร่วมมือระหว่างเครือข่ายสหวิทยาการกับสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล่าพระนครเหนือ จัดตั้ง โครงการนำร่องศูนย์สนับสนุนการใช้งานเครื่องมือวิทยาศาสตร์เพื่อนำไปสูการเป็น Bio-Medical Hub อันนำไปสู่การดำเนินงานแบบสหวิทยาการซึ่งทุกฝ่ายที่มีส่วนเกี่ยวข้องจะได้ร่วมมือกันอย่างชัดเจนต่อไป         นอกจากนี้ เมื่อวันที่ 29-30 สิงหาคม 2550 ที่ผ่านมา เครือข่ายสหวิทยาการฯ ได้จัดสัมมนาวิชาการเรื่อง ผลกระทบของโลกาภิวัฒน์ที่มีต่อสังคมไทย โดยได้เล็งเห็นว่ายุคโลกาภิวัฒน์เป็นยุคไร้พรมแดน ทำให้มีการหลั่งไหลของข้อมูลข่าวสาร องค์ความรู้ เทคโนโลยี ตลอดจนศิลปะและวัฒนธรรมระหว่างประเทศต่างๆ ประเทศไทยในฐานะประเทศกำลังพัฒนาย่อมได้รับผลกระทบทั้งที่เป็นประโยชน์และเสียประโยชน์ ประกอบกับรัฐบาลปัจจุบันได้กำหนดนโยบายด้านสังคม โดยส่งเสริมให้ทุกภาคส่วนของสังคมมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมไทยให้เป็นสังคมที่มีสันติสุขอย่างยั่งยืนบนฐานของวัฒนธรรมไทย และใช้สื่อทุกรูปแบบในการสร้างสรรค์สังคม โดยหวังว่าการสัมมนาครั้งนี้จะก่อให้เกิดประโยชน์ในการวางแผนและพัฒนาการดำเนินงานทั้งภาคปฏิบัติและภาควิชาการซึ่งจะเป็นรูปแบบของกิจกรรมการประสานงานที่เหมาะสมในสภาพสังคมปัจจุบัน         โครงการสำคัญอีกหนึ่งโครงการที่เครือข่ายสหวิทยาการฯ ได้ร่วมกับหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ประสานงานในรูปสหวิทยาการคือ โครงการลบรอยสักในเด็กนักเรียนโดยใช้เลเซอร์ โดยได้ประสานงานให้ศัลยแพทย์จากหน่วยศัลยกรรมพลาสติก ภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล ไปทำการรักษา และได้รับความร่วมมือจากกองแพทย์ทางเลือก กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ส่งนักวิชาการมาศึกษาเรื่องการนั่งสมาธิกำหนดลมหายใจ เพื่อลดความกลัวและความกังวลให้แก่ผู้รับการรักษา ซึ่งใช้วิธีตรวจสอบชีพจรก่อนและหลังการผ่าตัดด้วยเลเซอร์ นอกจากนี้ยังมีการศึกษาเปรียบเทียบวิธีการคำนวณพื้นที่ในการลบรอยสัก โดยใช้สูตรทางเรขาคณิตและใช้มาตรวัดความยาวเทียบข้างๆ รอยโรค นับเป็นการแก้ปัญหาการคำนวณพื้นที่อย่างดี ทำให้ทราบพื้นที่ของรอยโรคเป็นตารางมิลลิเมตรหรือตารางเซนติเมตร และในเรื่องเดียวกันนี้แพทย์ทางจิตเวชได้ศึกษาสภาพจิตของผู้รับการรักษาชุดเดียวกันถึงเหตุจูงใจในการสักและเหตุที่ทำให้มาลบรอยสัก ซึ่งจะเห็นได้ว่าผู้ป่วยชุดเดียวกันสามารถศึกษาได้หลายกรณีพร้อมกัน นับเป็นตัวอย่างของงานศึกษาวิจัยที่ใช้ศาสตร์หลายๆ ด้านมาบูรณาการให้เกิดประโยชน์ นอกจากนี้ยังได้จัดพิมพ์หนังสือคู่มือการประชุมนานาชาติออกเผยแพร่ และโครงการที่กำลังดำเนินการอยู่คือ การจัดพิมพ์หนังสือรวมอักษรย่อภาษาไทย         ก้าวต่อไปในการดำเนินงานของเครือข่ายสหวิทยาการแห่งราชบัณฑิตยสถาน คือ การจัดตั้งเครือข่ายสหวิทยาการฯ ในภูมิภาคต่างๆ ทั่วประเทศ ทั้งนี้เพื่อสร้างเครือข่ายการประสานงานแบบสหวิทยาการและการทำงานด้านวิชาการร่วมกันให้กว้างขวางยิ่งขึ้น อันจะนำไปสู่การเสริมสร้างประสิทธิภาพการดำเนินงานของเครือข่ายให้เกิดประโยชน์สูงสุดตามรอยเบื้องพระยุคลบาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ทรงเป็นแบบอย่างของการบูรณาการศาสตร์ทุกแขนงมาไว้ในการพัฒนาประเทศชาติจนทรงได้รับการขนานนามว่า "จอมปราชญ์ของแผ่นดิน" โดยจะทำเป็นโครงการนำร่องที่จังหวัดกาญจนบุรี และจังหวัดตรัง ซึ่งเทศบาลนครตรังเป็นหน่วยงานหลักในการประสานความร่วมมือกับองค์กรต่างๆ ในจังหวัด ได้แก่ เครือข่ายองค์กรปกครองท้องถิ่น เครือข่ายภาคธุรกิจ เครือข่ายภาคการศึกษา เครือข่ายภาคประชาสังคม ได้เสนอเป็นเจ้าภาพในการจัดตั้งเครือข่ายสหวิทยาการฯ เพื่อเป็นตัวอย่างของเทศบาลอื่นๆ อันจะทำให้เครือข่ายสหวิทยาการฯ ได้มีโอกาสเชื่อมโยงกับนักวิชาการในท้องถิ่นมากขึ้น         อนึ่ง สมาชิกเครือข่ายสหวิทยาการแห่งราชบัณฑิตยสถานฯ ได้ร่วมกันจัดตั้งมูลนิธิสหวิทยาการเพื่อการวิจัยและพัฒนาขึ้น โดยจดทะเบียนจัดตั้งเมื่อวันที่ 5 กันยายน พ.ศ. 2550 วัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมการศึกษา วิจัย และพัฒนาวิชาการในงานของเครือข่ายสหวิทยาการแห่งราชบัณฑิตยสถานฯ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ         ผู้สนใจสมัครเป็นสมาชิกของเครือข่ายสหวิทยาการแห่งราชบัณฑิตยสถาน ติดต่อได้ที่ราชบัณฑิตยสถาน สนามเสือป่า เขตดุสิต กรุงเทพฯ โทร. 0-2356-0466-70 ต่อ 4014 หรือที่ www.inrit.net. back